· Si u keqpërdor një lojë e padjallëzi adoleshentësh për ndezje gjakrash në marrëdhëniet ndëretnike kur ato po shënonin ngritje edhe në Mitrovicë

· Sa kanë të drejtë protestuesit t’i cenojnë të drejtat e të sëmurëve, të nxënësve etj. dhe cilat do të ishin format e tjera të presionit për realizimin e ndonjë të drejte që konsiderohet e shkelur

Privimet e dhunshme nga jeta janë ndër shkeljet më të rënda të të drejtave të njeriut – të drejtës për jetë. Vrasjet me motive ndëretnike janë aq më të rënda kur prekin në marrëdhëniet ndëretnike dhe lirinë e jetës e të lëvizjes. Janë disa muaj që në Kosovë nuk kemi shënuar ndonjë vrasje me motive ndëretnike, ndërkohë që edhe numri i veprimeve të tjera kriminale është gjithnjë në rënie dhe Kosova, sipas vlerësimeve të përgjithshme, numërohet ndër rajonet më të qeta në Ballkan.

Si për ta thyer këtë pohim e prishur “imixhin” e fituar të vendit më të qetë, këtë muaj, në Kosovë, kanë ndodhur vrasje e plagosje të kualifikuara si krime të rënda me motive ndëretnike dhe vrasje me motive të ulëta. Dy vrasje e një plagosje afër kufirit të Kosovës me Serbinë - me motive të paverifikuara dhe nga “persona të panjohur” - vetvetiu mund të kualifikohen si vrasje ndëretnike për vetë faktin se ndodhin në territorin e Kosovës por mu afër kufirit me Serbinë, ku kohëve të fundut janë shënuar mjaft shpesh provokime nga persona të uniformuar, që arrestojnë e maltretojnë qytetarët kosovarë në tokën e tyre, duke shkelur kështu kufirin, rrjedhimisht edhe Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB, që siguron paprekshmërinë e kufirit dhe integritetin territorial të Kosovës, Rezolutë kjo të cilën regjimi aktual i Beogradit, jo vetëm e ka njohur, por shpeshherë edhe mbështetet në të kur i duket se ka ndonjë interes të vetin…

A mund të jetë prerja e drurëve - shkas për vrasje mizore
Të mërkurën, më 11 shtator, rreth orës 16.00, në Bjeshkë të Moknës, në kufirin Kosovë-Serbi, te Kroi i Zmetit, janë vrarë Sylë Haxhijaj (38) e Skënder Haziraj (18) dhe është plagosur Ukshin Haziraj (48), të tre nga fshati Rakosh i komunës së Burimit. Nuk ka njoftime as për dorasit e as për motivet. Por, i plagosuri ka deklaruar se “së bashku me dy viktimat ka qenë me traktor 2-3 kilometra larg kufirit me Serbinë dhe persona të panjohur i kanë sulmuar me rafale automatikësh”.

Banorët e fshatit thonë se “edhe më parë në Bjeshkë të Moknës, afër kufirit Kosovë-Serbi, ka pasur incidente të vogla e provokime me të shtëna me armë zjarri nga paramilitarët serbë ndaj barinjve dhe druvarëve të Rakoshit”. E dy viktimat dhe i plagosuri Ukshin Haziraj ishin duke u kthyer në shtëpi me traktor të ngarkuar me dru. Kjo vrasje e dyfishtë në tokën e Kosovës në kufi me Serbinë nuk mund të quhet më provokim apo incident i vogël, por vrasje e qëllimtë për ta kthyer vrasjen ndëretnike në Kosovë, për të krijuar pasiguri dhe për ta penguar qarkullimin e lirë të qytetarëve, rrjedhimisht për ta penguar dhe rrënuar stabilitetin e Kosovës.

Edhe vrasjes enigmatike të Shefqet Halit Mehollit (32) në lagjen “Livadhi” të Stantërgut të Mitrovicës mund t’i jepet ngjyrë ndëretnike për vetë faktin se, vonë në mesnatën e 1 shtatorit, ai është vrarë në oborr të shtëpisë së vet nga persona të maskuar, ndërkohë që familjarët e tij thonë se “askujt kurrë nuk i ka pasur kurrfarë borxhi dhe kurrfarë shkaku apo shkasi për një veprim të tillë”. Ndërkaq, më 5 shtator është vrarë me armë zjarri vajza 17 vjeçare Shahe Hoti dhe është plagosur i ati, Halil Hoti (70), nga Ratkoci i Rahovecit. Po atë ditë është vrarë edhe pjesëtari i Trupave të Mbrojtjes së Kosovës Abaz Taraku nga Vitaku i Skënderajt, por këto janë cilësuar - e para si vrasje për hakmarrje dhe e dyta si - vrasje e “natyrës personale” dhe pa kurrfarë lidhjeje me TMK-në dhe me “imazhin e saj”.

Vazhdon ankthi për të zhdukurit dhe varrezat masive
Ankthi për të zhdukurit e varrezat masive dhe identifikimin e viktimave të luftës e zbulimin dhe hapjen e varrezave ende të pazbuluara - po vazhdon të mbajë në ngërth jo vetëm familjarët e viktimave, por edhe mbarë popullsinë e Kosovës. Në Shtëpinë e Kulturës “Hasan Prishtina” në Skënderaj këtë muaj janë ekspozuar 144 fotografi me rroba dhe gjësende të tjera të trupave të pajetë, që konsiderohen se janë vrarë më 28 mars 1999 në Izbicë të Skënderajt e që janë gjetur në Petrovo-Selo të Serbisë. Udhëheqësi i Zyrës për Persona të Zhdukur dhe Mjekësi Ligjore (OMFPF) pranë UNMIK-ut, Jose Pablo Baraybar, në një konferencë shtypi në Prishtinë, njoftoi se që nga viti 1999 në Kosovë janë zhvarrosur 4.500 trupa të pajetë, nga të cilët më shumë se gjysma janë identifikuar. Në Batajnicë të Beogradit janë zhvarrosur 162 trupa të pajetë e janë bërë 82 autopsi. Ende nuk dihet sa do të jetë numri i përgjithshëm i kufomave që mund të gjenden aty, por kemi të bëjmë me një numër të madh, madje deri në 700 kufoma, shifra këto që, siç tha z. Baraybar, ende nuk janë të konfirmura.

Ndërkaq, Zyra për Persona të Zhdukur dhe Mjekësi Ligjore në Prishtinë ka edhe rreth 50 dosie plotësuese të varrezave masive, e duhet të zbulohen edhe 200 varreza të tjera. Ekzistojnë shënime se deri në fund të këtij viti mund të zbulohen edhe 150 viktima kështu që duhet të zhvarrosen dhe në të njëjtën kohë të identifikohen mbi 300 viktima. Ndërkohë përfaqësuesi special i Sekretarit të Përgjithshëm të OKB në Kosovë, Mihael Shtajner, ka urdhëruar që deri më 31 dhjetor të përfundohet zhvarrimi nga të gjitha varrezat në Kosovë.

Shefi i Zyrës për Persona të Zhdukur dhe Mjekësi Ligjore dhe njësia për persona të zhdukur e policisë së UNMIK-ut kanë mohuar se ka varreza masive të viktimave serbe në Rahovec dhe kanë theksuar se “ato janë varreza të personave që kanë vdekur para shumë vitesh”. Ato po ashtu kanë mohuar deklaratën e deputetes serbe Rada Trajkoviq se ekziston një varrezë masive e viktimave serbe pas fabrikës “Ballkani” në Therandë. Ndërkohë, Shoqata Serbe e Familjeve të të Zhdukurve ka kërkuar nga nënkryeministri i Qeverisë së Serbisë, Nebojsha Çoviq, ku janë “400 serbë të zhdukur që janë ende gjallë”, të cilët, sipas pohimeve të tij, “ndodhen në burgjet e Kosovës e të Shqipërisë”. Lidhur me këtë Sajmon Hajzelok, shef i UNMIK-ut për informim, i ka thënë agjencisë serbe të lajmeve “Beta” se “nuk ka kurrfarë të dhënash në lidhje me këto pohime dhe se nuk beson se në Shqipëri ka diçka të këtillë.” Edhe Këshilli ynë është interesuar në instancat më të larta të Republikës së Shqipërisë dhe është informuar se atje nuk ka kurrfarë burgjesh private dhe as në burgjet shtetërore nuk ka kurrfarë të burgosurish apo pengjesh serbë apo kosovarë.

Ndërkohë, Shërbimi ynë për Informim po vazhdon të informohet për ekzistimin eventual të varrezave të viktimave të luftës. Nënkëshilli i KMDLNJ-së në Vushtrri njofton se në pishnajën ndërmjet fshatrave Brusnik dhe Taraxhë, dyshohet se ekziston një varrezë masive në një vend të fshehur, ku forcat serbe e kanë grryer tokën me eskavator. Në vendin e quajtur Hamoc, afër fshatit Brestoc të Rahovecit, janë gjetur një kafkë njeriu, disa eshtra dhe rroba të dëmtuara. Në trekëndëshin Mali i Zi - Kosovë - Shqipëri është gjetur skeleti i një femre që supozohet të jetë shqiptare e vrarë, e mbetur aty që nga koha e luftës.

Ndërkaq, në Kosovë po vazhdojnë të mbahen protesta, tubime e greva në kërkim të çfarëdo informacioni për fatin e të zhdukurve. Natën e 27 shtatorit, në prag të mbledhjes së Kuvendit të Kosovës, rreth 40 prindër, gra e motra kosovare bënë grevë 24-orëshe para selisë së Parlamentit me kërkesë që të bëhet më shumë nga ana e institucioneve vendore e ndërkombëtare për ndriçimin e fatit të të zhdukurve dhe lirimin e tyre.

Në Serbi kanë filluar të gjykohen e në Kosovë edhe të lirohen të akuzuarit për krime lufte

Ndjekja dhe gjykimi i të dyshuarve për krime lufte, krime kundër njerëzimit e gjenocid gjithsesi reflektohet në gjendjen e të drejtave të njeriut në Kosovë jo vetëm pse krimi, në këtë mënyrë, merr dënimin e merituar nga organet e drejtësisë, por edhe pse ngadalë e qetëson dhe e paralizon ndjenjën e hakmarrjes jo vetëm te të dëmtuarit, por edhe në një rreth më të gjerë. Kjo, për vetë faktin se u lihet organeve të ndjekjes dhe të drejtësisë të merren me ndjekjen e bartësve të krimit dhe dënimin e drejtë të tyre.

Pas dënimit muajin e kaluar nga Gjykata e Qarkut në Prokuple të Serbisë me 8 vjet burg të ish-rezervistit të Ushtrisë Jugosllave, Ivan Nikoliq, për vrasjen e dy civilëve shqiptarë në fshatin Penduh të Podujevës, në Gjykatën Ushtarake në Nish këtë muaj ka filluar gjykimi i nënkolonelit të Ushtrisë Jugosllave Zlatko Mançiq, nga Piroti, i kapitenit Rade Radojeviq nga Medvegja dhe i ushtarëve Danilo Teshiq nga Beogradi dhe Mishel Seregi nga Subotica. Të katërt akuzohen për vrasjen e dy civilëve shqiptarë në fshatin Kuzhnin të Prizrenit në prill të vitit 1999. Ushtarët akuzohen se me urdhrin e eprorëve Mançiq e Radojeviq i kanë vrarë dy civilët shqiptarë dhe trupat e tyre i kanë djegur. Prokuroria nuk e klasifikon vrasjen si vrasje klasike, por si “vrasje në kushtet e luftës” dhe të “shkeljes së të drejtës ndërkombëtare të luftës”.

Ndërkohë që organeve të ndjekjes e të gjyqësisë në Serbi sikur ka filluar t’u bjerë në mend se edhe vetë duhet t’i ndjekin dhe t’i gjykojnë urdhërdhënësit dhe kryerësit e krimeve të luftës në Kosovë, këtë muaj, në Kosovë, prapë kanë filluar të gjykohen, por edhe të lirohen të akuzuarit për krime të luftës. Kështu, në Gjykatën e Qarkut në Pejë po mbahet procesi gjyqësor kundër Veselin Beshoviqit nga Gorazhdeci i Pejës, i akuzuar për krime lufte në rajonin e Pejës, kurse në Gjykatën e Qarkut në Mitrovicë për krime lufte po gjykohet Miroslav Vuçkoviq. Ndërkaq, në Gjykatën e Qarkut në Prizren, për mungesë të provave, u lirua si i pafajshëm Sasha Gërkoviq nga Rahoveci, i akuzuar për krime lufte ndaj popullatës civile në mars të vitit 1999 në fshatrat Fortesë (Bellacërkë), Celinë, Krushë e Vogël dhe Mamushë.

Më 17 tetor, në Banjë të Albanikut (Leposaviqit), policia e UNMIK-ut arrestoi Slavisha Nedelkoviqin (39) nga Banja, i dyshuar për krime lufte mbi popullatën shqiptare në Kosovë në vitet 1998/99. Të arrestuarit menjëherë iu caktuan 30 ditë paraburgim. Ndërkaq më 26 shtator, në Lipjan, janë arrestuar tre shqiptarë të dyshuar se në qershor të vitit 1999 kanë vrarë serben 59-vjeçare Milena Stojanoviq nga Lipjani. Ndërkohë, në Gjykatën e Qarkut në Mitrovicë, u lirua si i pafajshëm Stevo Zhigiq nga Mitrovica, i akuzuar për vrasjen e Muharrem Sokolit në masakrat e 3 dhe 4 shkurtit të vitit 2000 në pjesën veriore të Mitrovicës, kur u vranë 11 civilë shqiptarë, u plagosën me armë zjarri 25 e u keqtrajtuan 93 të tjerë, 2 prej të cilëve vdiqën më vonë në spitalin e Prishtinës. Me atë rast nga shtëpitë e banesat e veta në veriun e Mitrovicës e në periferinë e saj u dëbuan 1564 familje shqiptare me 11364 anëtarë.

Këtë muaj, në Gjykatën e Qarkut në Pejë, ka filluar gjykimi i shtetasit egjiptian Sherif El Aziz, ish-pjesëtar i policisë ndërkombëtare të UNMIK-ut me shërbim në Pejë, i akuzuar për vrasjen e Vlora Bërbatit (23), ish-përkthyese në një stacion të policisë në Pejë. Ky është rasti i parë që gjykohet për krim një nëpunës ndërkombëtar në gjykatat e Kosovës.

Në Serbi dhe nga Serbia prapë po arrestohen shqiptarët

Ndërkohë, brenda në Serbi, në kufi me Kosovën, ose edhe brenda në Kosovë, në zonën buzë kufirit, pjesëtarët e Sigurimit Shtetëror serb, të policisë serbe ose edhe të Ushtrisë Jugosllave, me pretekste të ndryshme, po arrestojnë qytetarët shqiptarë duke shkelur kështu të drejtën elementare të lëvizjes së tyre të lirë në tokën e vet, ose të qarkullimit të lirë me dokumente relevante në Serbi apo Mal të Zi.

Prerja e druve në mal brenda Kosovës, por afër kufirit me Serbinë, edhe këtë muaj, sikurse edhe muajin e kaluar, është bërë shkas për arrestimin e shqiptarëve nga ushtria ose policia serbe e mandej edhe për dënimin e tyre me procedurë të shpejtë në gjykutat serbe për kundërvajtje. Kështu, më 23 shtator, në fshatin Desivojcë të Dardanës, në brezin kufitar Kosovë-Serbi, brenda territorit të Kosovës, policia serbe ka arrestuar qytetarët e Kosovës Xhemajl Shkodra (1958), Besim Shkodra (1982), Aziz Shkodra 1972), Blerim Shkodra (1982), Sabri Shkodra (1982), Rexhep Ibrahimi dhe Fazli Lipovica, të gjithë nga Desivojsca e Dardanës. Ndërkohë, Blerim Shkodra është lirar, kurse të tjerët qenkan dënuar nga një gjykatë serbe “për kalim ilegal të kufirit”. Po me këtë motiv po mbahen në arrest edhe Sali Dragobuzhda e Zenel Muharrem Dushica, të arrestuar më 21 shtator brenda territorit të Kosovës. Edhe Rrahman Brahim Zeka (1984) nga Kulla (Metërgoci) i Besianës më 24 shtator është arrestuar nga një patrullë ushtarake brenda territorit të Kosovës dhe i është dorëzuar Sekretariatit të Punëve të Brendshme të Kurshumlisë në Serbi.

Lidhur me arrestime të këtilla, zëdhënësi i policisë ndërkombëtare në Kosovë, Derek Chapell, ka deklaruar se nëse personat e arrestuar kanë hyrë në terrtorin e Serbisë dhe kanë prerë dru atje, policia dhe ushtria jugosllave kanë pasur të drejtë t’i arrestojnë, por “nëse ata persona kanë qenë brenda territorit të Kosovës, dhe policia e ushtria serbe kanë hyrë dhe i kanë arrestuar, atëherë kjo do të ishte shkelje e Rezolutës 1244” të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.

Vetëm dy-tri ditë më vonë, edhe në territorin e fshatit Muçibabë në rajonin e Gjilanit, përgjatë kufirit me Luginën e Preshevës, forcat ushtarake dhe policore serbe përsëri kanë shkelur hapësirën territoriale të Kosovës dhe janë futur rreth 500 metra në thellësi. Sipas koordinatorit të fshatit, Vehid Ibrahimit, me këtë rast forcat serbe kanë keqtrajtuar fizikisht Samet Zymberin dhe kanë kërcënuar Fatmir Selmanin se toka në të cilën janë kapur i “takon Serbisë” dhe se “atypari nuk mund të kalohet me kurrfarë dokumenti”. Fshatarët e Muçibabës, sikurse edhe të fshatrave të tjera brenda territorit të Kosovës buzë kufirit me Serbinë, i kanë njoftuatr organet komunale të Gjilanit dhe të KFOR-it e të policisë së UNMIK-ut e të Shërbimit Policor të Kosovës dhe kanë kërkuar që “të mbikëqyret zona kufitare ngase janë të shqetësuar nga veprimet e ushtrisë serbe”.

Kur pengohen përpjekjet me qëllime të mira për afrimin e etniteteve në Mitrovicën e ndarë…

Hapja e të ashtuquajturit kontejner kulturor (Qendrës Kulturore-Sportive) në zonën e sigurisë rrëzë urës së Ibrit, e cila tash më se tre vjet ndan qytetin e Mitrovicës në pjesën veriore nën “qeverisjen” e të ashtuqaujturve “rojtarë të urës” e të organeve paralele serbe, dhe në pjesën jugore të qytetit nën qeverisjen e organeve legale e legjitime, shumë shpejt filloi të keqpërdoret nga ekstremistët e ndryshëm për të penguar afrimin e të rinjve dhe bashkimin sa më shpejt të të dy anëve të qytetit. Një “lojë” e padjallëzi adoleshentësh u keqpërdor për ndezje të gjakrave e prishje të marrëdhënieve ndëretnike që sapo po shënonin një lloj ngitjeje në të dy anët e qytetit.

Nga fundi i shtatorit mori dhenë lajmi se një vajzë e re 17 vjeçare boshnjake dhe një vajzë e mitur 13 vjeçare serbe “janë nxjerrë” nga kontejneri kulturor në zonën e sigurisë të Mitrovicës, janë kidnapuar dhe dërguar në drejtim të Prishtinës, ku janë “dhunuar” nga “një grup të rinjsh shqiptarë”. Prindërit, policia, opinioni e mediat u alarmuan dhe tërë ngjarja u cilësua skandal i rëndë ndëretnik. Vajzat ishin boshnjake e serbe, e “dhunuesit” - shqiptarë. Por pas hetimeve urgjente shumë shpejt u konstatua se vajzat, bashkë me moshatarët e tyre shqiptarë, kishin dalë me dëshirën e tyre nga kontejneri në shëtitje në pjesën jugore të qytetit. Këtë e vërtetoi edhe komisari i policisë ndërkombëtare, Stefan Feller, i cili derklaroi se vajzat “me vetëdëshirë e kanë lëshuar kontejnerin kulturor” dhe se “nuk janë shitur apo dhënë ndonjë grupi tjetër. Ato as nuk janë kidnapuar, por janë njohur me parë me perspnat me të cilët kanë dalë së bashku”. Këtu, si tha zoti Feller, nuk ka pasur kurrfarë “dhunimi etnik”.

Pa hyrë në zbërthimin e mëtejshëm të tërë lojës adoleshente të këtyre të rinjve dhe përfundimit të saj me “lirimin e të dyshuarve për dhunim”, na duhet të themi se kjo lojë e padjallëzi e adoleshentëve u keqpërdor ngutshëm për alarmimin e opinionit dhe u mirëprit nga qarqe të ndryshme për ndezje gjakrash në marrëdhëniet ndëretnike në Mitrovicë e më gjerë.

Megjithatë, edhe në këtë muaj, në rajonin e Mitrovicës, Qendra Rajonale e KMDLNJ-së, ka shënuar 22 raste me 41 forma të dhunës, duke filluar nga vrasja enigmatike e Shefqet Halit Mehollit e deri te sulmet me bombë e mjete eksplozive, keqtrajtimet fizike e psikike, bllokimet e rrugëve e format e tjera të dhunës, që kufizojnë ose shkelin të drejtat themelore të qytarëve për të shkuar lirisht në punë a në shkollë, për të shfrytëzuar objektet infrastrukturore e shërbimet e institucioneve shtetërore e publike etj.

Kështu, Qendra Rajonale e KMDLNJ-së në Mitrovicë njofton se në Lagjen e Boshnjakëve, në pjesën veriore të qytetit, në tri ditët e para të shtatorit kanë ndodhur njëra pas tjetrës tri shpërthime të fuqishme të lëndëve eksplozive. Në njërën nga shtëpitë e kësaj lagjeje janë dëmtuar dera, muri dhe dy dritare. Po në këtë lagje, një grup prej rreth 20 huliganësh serbë kanë bllokuar rrugën dhe kanë ndalur një veturë të policisë së UNMIK-ut dhe i kanë kërcënuar me bombë policët për shkak se në mesin e tyre paska qenë një polic shqiptar i Shërbimit Policor të Kosovës. Huliganët serbë, të shoqëruar nga të ashtuaqujaturit “rojtarë të urës”, më 23 shtator, në pjesën veriore të Mitrovicës, u përpoqën të pengojnë trajnimin e 24 kadetëve serbë të Shërbimit Policor të Kosovës, që po përgatiteshin për patrollime në pjesën e veriore të Mitrovicës.

Incidenti më i rëndë ka ndodhur më 29 shtator, në mbrëmje, kur 6 policë ndërkombëtarë janë sulmuar nga rreth dyzet serbë në veri të Mitrovicës për shkak se “po sillnin pjesëtarë të Shërbimit Policor të Kosovës në veri të urës së Ibrit”. Turma e shfrenuar ka gjuajtur me gurë e gjësende të tjera në drejtim të automjetit me të cilin po kalonin policët e sulmuar.

Një grup tjetër huliganësh serbë, më 9 shtator, rreth orës 04.00 të mënegjsit, hodhi një bombë dore në oborr të shtëpisë së boshnjakut Shaqir Hasan Pushkës (45), në rrugën “Kozara”, gjithashtu në Lagjen e Boshnjakëve në pjesën veriore të qytetit. Të lëndur nuk pati, por u thyen xhamat e dritareve të shtëpisë. Më 23 shtatror, rreth orës 10.00, punëtori lokal i UNHCR-it në Mitrovicë, Safet Çolakoviq, ofendoi rëndë dhe keqtrajtoi psikikisht të rejat 18-veçare Arbnore Agim Hajrizi, Ganimete Bajram Azemi dhe Albana Xhavit Ferizi. Arbnorja është e bija e Agim Hajrizt, të cilin, më 24 mars 1999, e kanë pushkatuar në shtëpinë e tij kriminelët serbë së bashku me të birin 12 vjeçar Ilirin dhe nënën 60-vjeçare Nazmijen.

Në Tejibër (Suhadoll) të Mitrovicës, më 16 shtator, në orët e mbrëmjes, persona të panjohur hodhën një bombë dore në shtëpinë e një serbi, që gjendet afër postëbllokut të ushtrisë franceze të KFOR-it. Pati vetëm dëme materiale. Po këtë ditë, rreth orës 15.30, në fshatin Sërbovc të Zveçanit, katër huliganë serbë sulmuan një patrullë të policisë kur kjo tentoi t’i kontrollojë pas shkeljes së rregullave të komunikacionit. Ndërkohë, policëve u erdhën në ndihmë kolegët e tyre me tri vetura të policisë dhe i arrestuan sulmuesit.

Në fshatin Bajgorë të Mitrovicës, pjesëtarët francezë, grekë dhe belgë të KFOR-it, më 10 shtator, në orët e hershme të mëngjesit, e kanë bastisur për armë shtëpinë e Naser Fazli Beqirit (43), tek i cili kanë gjetur një automatik “kallashnikov” pa muncion, e kanë lidhur, e kanë tërhequr zvarrë nëpër lëndinë, e kanë gjuajtur në ujë, mandej e kanë nxjerrë prej ujit dhe e kanë hedhur në asfalt, ku e kanë rrahur brutalisht. Gjatë gjithë kësaj kohe një ushtar grek e ka sharë dhe fyer në gjuhën serbe. Naseri ka mbetur i shtrirë në asfalt derisa ka ardhur një patrullë e Shërbimit Policor të Kosovës, e cila e ka zgjidhur dhe e ka dërguar në burgun e policisë në Mitrovicë, prej nga të nesërmen është liruar.

Qendra Rajonale e KMDLNJ-së në Mitrovicë njofton edhe se më 1 shtator, në Zubin Potok, një grup huliganësh serbë i kanë sulmuar dy shqiptarë, të cilët gabimisht ishin futur me veturë në rrugën në drejtim të Zubin Potokut, i kanë keqtrajuar rëndë fizikisht, ua kanë plaçkitur të gjitha të hollat, që kanë pasur me vete, ua kanë thyer veturën e marrë targat e saj. Ndërkaq, në fshatin Pestovë të Vushtrrisë, dy të rinj shqiptarë kanë kidnapuar të miturën shqiptare Medina Jeton Basholli (14). Në lagjen e romëve në Vushtrri persona të panjohur i kanë vënë zjarrin ahurit të një romi, por policia dhe zjarrfikësit kanë intervenuar me kohë dhe ahuri ka shpëtuar pa u djegur.

Të shtënat sporadike, që kanë ndodhur për nja një gjysmë ore më 14 shtator, rreth orës 11.30, në brezin kufitar midis Kosovës dhe Maqedonisë, në lagjen “Bardhi” të Bllacës, në afërsi të vendkalimit kufitar të Hanit të Elezit, kanë shqetësuar një numër banorësh të shtëpive dhe për afro një orë është mbyllur vendkalimi kufitar në Han të Elezit.

Fërkime ndëretnike dhe me ndërkombëtarët, që prekin edhe të drejtat e qytetarëve

Një paralajmërim i rrejshëm për ardhjen e 15 mjekëve shqiptarë për të punuar në Shtëpinë e Shëndetit në Graçanicë, afër Prishtinës, më 6 shtator, i ka nxitur rreth dyqind punëtorë shëndetësorë serbë që ta bllokojnë për më shumë se 12 orë Shtëpinë e Shëndetit dhe ta dëbojnë drejtotreshën e saj Zorica Nedelkoviq, e emëruar në këtë detyrë nga UNMIK-u. Më 11 shtator një delegacion i Kuvendit të Komunës së Prishtinës, i kryesuar nga administratori ndërkombëtar Ivo Shanc dhe drejtori i Drejtoratit të Shëndetësisë të komunës së Prishtinës, dr. Ilir Tolaj, është nisur të negociojë me punëtorët e rebeluar shëndetësorë për kthimin në vendin e punës të drejtoreshës Zorica Nedelkoviq dhe për disa ndryshime në strukturën udhëheqësë të këtij institucioni, por është sulmuar nga protesuesit.

Po vazhdojnë të sulmohen në krye të detyrës edhe pjesëtarët e Shërbimit Policor të Kosovës. Këtë muaj kemi shënuar rastin kur dy pjesëtarë të këtij Shërbimi janë sulmuar nga tre persona të maskuar që, më 5 shtator, në Skënderaj, po provonin të plaçkisnin në Fabrikën e Plastikës. Njëri nga plaçkitësit është zënë ndërsa dy të tjerët kanë ikur duke shtënë me armë.

Ndonëse më pak dhe në përmasa më të vogla se në të kaluarën, këtë muaj kemi shënuar edhe ca incidente ndëretnike, që prekin drejtpërdrejt në të drejtat e qytetarëve për qarkullim të lirë dhe siguri në shtëpitë dhe në pasurinë e tyre. Kështu, më 8 shtator, në Viti, ndodhën dy shpërthime mjetesh eksploduese. Rreth orës 15.00 një shpërthim ndodhi në oborrin e shtëpisë së pabanuar të një serbi përballë Çerdhes së Fëmijëve. Dëme materiale e as të lënduar nuk pati. Një shpërthim tjetër ndodhi po atë ditë rreth orës 21.40 në rrugën pas postës së Vitisë, me ç’rast janë thyer xhamat e dritareve të disa automjeteve që kanë qenë afër vendit të shpërthimit të këtij mjeti eksplodues.

Më 14 shtator, rreth orës 16.00, rojtarët e termocentralit “Kosova B” kanë zënë duke peshkuar Abedin Hajdin Sylën (1964), që jeton në kampin e hashkalinjve në Analum (Plemetin) të Kastriotit, duke zënë peshk në Sitnicë bashkë me shokët e tij të kampit Nesip Berisha, Elvis Bunjaku e Dragan Prokiq dhe i kanë dërguar në portën nr. 1 të termocentralit ku, sipas deklaratës së Abedinit në Nënkëshillin e KMDLNJ-së në Kastriot, i kanë ketrajtuar fizikisht.

Ndërkaq, më 23 shtator, rreth orës 20.00, në Gushtericë të Epërme të komunës së Lipjanit, nga një grup rreth 15 serbësh është sulmuar Ekrem Limani (28) nga Okllapi dhe ka pësuar lëndime të rënda trupore e është shtruar në Spitalin e Prishtinës.

Më 26 shtator, persona të panjohur kanë hedhur një bombë dore te stacioni i trenit në Analum (Plemetin) të Kastriotit, por as këtu nuk ka pasur të lënduar e as dëme materiale. Ndërkaq, në lagjen “Abdullah Presheva” të Gjilanit, ku jetojnë disa familje rome, gjatë këtij muaji kanë ndodhur dy shpërthime. Më 11 shtator, rreth orës 00.15, në oborrin e shtëpisë së Ali Avdullahut (1943), i papunë, është hedhur një mjet shpërthyes nga i cili është lënduar lehtë në këmbë bashkëshortja e tij Ferka Avdullahu (1943), amvise. Aliu me familje, pas luftës, ka jetuar në Bujanoc dhe më 5 shtator, së bashku me bashkëshorten, është kthyer në Gjilan dhe është vendosur në shtëpinë e tij - për të shikuar kushtet për jetesë në mënyrë që, më pas, t’i kthejë edhe anëtarët e tjerë të familjes, të cilët ende kanë mbetur në Bujanoc. Të lënduarës i është dhënë ndihma e parë në Ambulancën e qytetit dhe është kthyer në shtëpi.

Më 27 shtator, në orën 20.50, gjithashtu në rrugën “Abdullah Presheva”, në Gjilan, persona të panjohur kanë hedhur një mjet shpërthyes i cili e ka shqetësuar familjen 7-anëtarëshe të romit Shefik Alishani (1961), i papunë. Lëndime as dëme materiale gjitashtu nuk ka pasur.

Përfaqësuesit e QR të KMDLNJ-së në Gjilan i kanë vizituar të dy familjet dhe menjëherë i kanë paraqitur rastet për hetime në polici. Ndërkaq, me të dëmtuarit kanë biseduar për sigurinë e tyre dhe përgjithësisht të të kthyerve në shtëpitë e veta, mandej për lëvizjen e lirë të tyre, për ndihmat humanitare që marrin të kthyerit dhe kushtet e jetesës së tyre, për shkollimin e fëmijëve dhe kthimin e romëve të tjerë që ende jetojnë në Bujanoc dhe në qendra të tjera të Serbisë.

Grevat e protestat - formë presioni për realizimin e të drejtave themelore

Grevat dhe protestat kanë filluar të marrin përmasa shqetësuese, të cilat, dashur pa dashur, po prekin në të drejtat e personave të tretë, krejtësisht të pafajshëm në relacionet midis protestuesve dhe atyre ndaj të cilëve bëhet presion për realizimin e ndonjë të drejte të tyre. Këtë muaj, kjo ka qenë me e shprehshme në grevat e protestat e disa punëtorëve të shëndetësisë dhe për grevën e paralajmëruar të punëtorëve të arsimit - në të dy rastet për rritjen e pagave. Së pari, më 2 shtator, 60 nga 92 punëtorët e pushuar të shëndetësisë të Shtëpisë së Shëndetit në Drenas, u hodhën në grevë urie me të vetmen kërkesë që të kthehen në vendet e tyre të punës.

Mandej, po në grevë urie, më 3 shtator u hodhën 7 punëtorë të Shërbimit të Anestezionit në Qendrën Spitalore të Prizrenit për rregullimin e disa çështjeve midis kuadrove të këtij shërbimi e sidomos për njohjen certifikatave të tyre si anestezistë, të lëshuara nga Qendra Klinike Universitare e Prishtinës. Por, sipas shefit të Shëprbimit Intensiv të Qendrës Spitalore të Prizrenit, dr. Rafet Abazi, prapa grevës fshihet pakënaqësia e grevistëve me pagat e vogla. “Por, me këtë nuk jam i kënaqur as unë personalisht e as kolegët e tjerë në spital dhe në shëndetësi përgjithësisht”, tha ai. Mirëpo, “kjo nuk është në kompetencën tonë”. Dhe greva u ndëpre, pasi drejtoria e Spitalit grevistëve “ua ka mveshur atributin se greva ka konotacion politik”.

Ndërkohë, me dhjetëra mjekë dhe infermierë të Qendrës Kryesore të Shëndetësisë Familjare në Prishtinë, më 12 shtator, janë tubuar para dyerve të kësaj Shtëpie të Shëndetit për të protestuar për shkak të pagave të ulëta, duke kërcënuar se, nëse nuk përmbushen kërkesat e tyre, do të pasojë protesta e përgjithshme. Ndërkaq, greva njërorëshe e punëtorëve të shëndetësisë në të gjithë Kosovën, që u mbajt më 11 e u paralajmërua se do të mbahej edhe më 13 shtator, bëri që për një orë të gjithë pacientët, në të gjitha repartet, të mbesin pa ndihmën e domosdoshme të mjekëve dhe pa përkujdesjen e personelit tjetër mjekësor. Këtë muaj, u hodhën në grevë edhe një numër i gjinekologëve të Repartit Gjinekologjik-Akusherik të Spitalit Rajonal të Gjilanit për “mospërfilljen e procedurës për zgjedhjen e drejtorit të ri”. Sipas tyre, për këtë post paskan konkurruar 9 kanditadë, e qenkan ftuar për intervistim vetëm tre prej tyre. Gjinekologët madje kërcënuan se reparti i tyre mund të mbyllet nëse nuk përfillen kërkesat e tyre.

Në prag të vitit të ri shkollor 2002/3 qe paralajmëruar greva e përgjithshme e trupit mësimor të shkollave fillore e të mesme të Kosovës - gjithashtu me kërkesë themelore thuaja ultimative – për rritjen e pagave. Greva u pezullua pas marrëveshjes së Sindikatës së Bashkuar të Arsimtarëve të Kosovës me Ministrin e Arsimit të Qeverisë së Kosovës, i cili i siguroi sindikalistët se do të përpiqet të gjejë ndonjë zgjidhje deri në fund të shtatorit. Në rast të kundërt, greva e përgjithshme, thanë sindikalistët, do të fillojë më 1 tetor 2002 - deri në përmbushjen e kërkesave të arsimtarëve.

Protesta të një natyre tjetër

Por, edhe këtë muaj kemi shënuar protesta e greva natyre tjetër. Para ndërtesës së Kuvedndit të Kosovës u mbajt greva 24-orëshe e nënave dhe e familjarëve të tjerë për zbardhjen e fatit dhe lirimin e të zhdukurve. Nënat e familjarët e ish-pjesëtarëve arrestuar të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës e të pjesëtarëve aktualë të Trupave të Mbrotjes së Kosovës edhe këtë muaj kanë vazhduar të kërkojmë me greva e protesta lirimin e bijve të tyre dhe kanë vënë lule para dyerve të burgut qendror në Prishtinë. Familjarët e të arrestuarve Skënder Halilaj, Florim Kiçina e Burim Ramadani nga Baica e Drenasit kanë protestuar që nuk janë lejuar t’i vizitojnë të afërmit e tyre në burgun e Bondsteel-it afër Ferizajt edhe pse “për këtë paskan të drejtë sipas rregullores së burgut”.

Ndërkaq, rreth 600 serbë në pjesën veriore të Mitrovicës kanë protestuar më 5 shtator duke kërkuar nga bashkësia ndërkombëtare që, aty ku serbët kanë shumicën e popullsisë, të kenë komunat e tyre dhe enklavat serbe të kenë “vetëqeverisje të lartë”. Pos kësaj, këta protestues kërkuan nga UNMIK-u që të heqë dorë nga arrestimi i kryetarit të Këshillit Nacional Serb në veriun e Mitrovicës, dr. Milan Ivanoviqit, dhe të lejojë që ai të mbrohet i lirë. Protestuesit kërkuan gjithashtu që të ndriçohet fati i serbëve të zhdukur në kohën dhe pas luftës në Kosovë.

Punëtorët e Fabrikës “Petoletka” në Albanik (Leposaviq) kanë bërë këtë muaj grevë për arsye se tash tre vjet janë duke marrë të ardhura personale minimale të garantuara, kurse në 50 ditët e fundit nuk janë duke marrë kurrfarë të ardhurash edhe pse në këtë fabrikë punohet në tri turne dhe prodhimet e saj eksportohen. Koordinatorja e Nënkëshillit të KMDLNJ-së në Albanik, Brankica Mrvoviq, lajmëron se punëtorët e kësaj Fabrike kanë paralajmëruar udhëheqjen e Fabrikës se do të bëjnë grevë për çdo ditë nga dy orë derisa të përmbushen kërkesat e tyre.

Ndërkaq, arsimtarët Shkollës fillore “Kadri Bistrica” në Bistricë, të vetmes shkollë shqipe në komunën e Albanikut (Leposaviqit), janë hedhur në grevë nga 22 shtatori duke kundërshtuar një vendim të zyrtarëve ndërkombëtarë të arsimit në këtë komunë që shkolla e tyre të shkrihet në Shkollën Fillore Serbe “Vuk Karaxhiq” të Soçanicës, e cila punon me planprogramin e Ministrisë së Arsimit të Serbisë, i cili, si thonë ata, nga vetë UNMIK-u konsiderohet “sistem paralel i arsimit të Kosovës” dhe si i tillë duhet të eliminohet.

Rreth 1200 nxënës të Shkollës së Mesme Ekonomike “Hasan Prishtina” më 23 e bashkë me nxënësit e Shkollës së Mesme të Mjekësisë “Xheladin Deda” edhe më 30 shtator, protestuan para objektit të shkollës së tyre që e mbajnë pjesëtarët e KFOR-it francez ndërkohë që ata ende janë të detyruar t’i ndjekin mësimet nëpër bodrume. Protesta qe ndërprerë më 23 shtator pas premtimit të kolonelit të xhandarmërisë franceze Leger Pascal se së shpejti do të lirohehj ky objekt.

Prishtinë, 12 tetor 2002