| 12.04.04
Ana tjetër e medaljes
Mungesën e ndikimit të intelegjenices
në jetën shoqërore, e pasqyroi edhe shpërthimi
i valës së dhunës në ngjarjet e 17 e 18 marsit.
Heshtja e shumicës së intelektualëve dhe e institucioneve
dhe e asociacioneve që i grumbulojnë artistët dhe
profesionistët e ndryshëm, ishte pasojë e inferioritetit
që u është imponuar atyre në shoqërinë
e sotme kosovare. Ideja se shoqërisë i mjaftojnë
vetëm përfaqësuesit politikë, ndërsa intelektualët,
nuk kanë pse të përzihen, në shoqërinë
kosovare të pasluftës është mbjellë me
presion psikologjik dhe faktik.
Pozita e vështirë materiale e intelegjencies kosovare,
është njëri nga faktorët që e mban shoqërinë
në një gjendjeje jostabiliti latent. Mungesa e kontributit
sistematik dhe të ndjeshëm të intelektualëve
për alternativat e zhvillimit dhe të projektimit të
së ardhmes së shoqërisë e të vendit, ka
bërë që qytetarët të jenë më
pak të informuar.
Informacionet që ata konsumojnë nga udhëheqësit
politikë, zakonisht janë të njëanshme, dhe të
pamjaftueshme për ta kuptuar se si janë punët në
shoqëri. Fjala vjen, në kohën kur papunësia
shënon rritje të vazhdueshme, ka politikanë që
vzhdimisht qytetarëve u flasin për zhvillim ekonomik e
vende të reja të punës, e kjo shkakton hutim dhe
pasiguri.
Mungesën e ndikimit të intelegjenices në jetën
shoqërore, e pasqytoi edhe shpërthimi i valës së
dhunës në ngjarjet e 17 e 18 marsit. Heshtja e shumicës
së intelektualëve dhe e institucioneve dhe e asociacioneve
që i grumbulojnë artistët dhe profesionistët
e ndryshëm, ishte pasojë e inferioritetit që u është
imponuar atyre në shoqërinë e sotme kosovare. Ideja
se shoqërisë i mjaftojnë vetëm përfaqësuesit
politikë dhe të tjerët, ndërsa intelektualët
nuk kanë pse të përzihen, në shoqërinë
kosovare të pasluftës është mbjellë me
presion psikologjik dhe faktik.
Vetë bodigardizimi i personave që mirren me aktivitete
publike, intelektualët i ka bërë që të
stepen. Shumë sish e kanë ndjerë se angazhimi i pavarur
në shoqëri nënkupton rrezikun. Prandaj, ose kanë
heshtur ose u janë bashkuar grupeve politike, por duke humbur
dimensionin e angazhimit të mirëfilltë intelektual
Nga ana tjetër, pozita skajshmërisht e vështirë
e profesorëve universitarë, e shkrimtarëve dhe e
artistëve të tjerë, dhe e profesionistëve në
përgjithësi, i ka bërë ata që të mbyllen
ne vete dhe të preokupohen me ekzistencën matriale të
vetes e të familjeve të veta. Këshu, ata edhe janë
përjashtuar veten nga angazhimi.
Është e njohur kudo se kur qevera nuk i ka në një
situatë kapacitetet e duhura për të mbajtur qetësinë
sociale ose politike, shfaqet instanca morale që ndikon në
qetësimin e situatës. Kjo instancë zakonisht vjen
nga personalitetet e njohura të kulturës, shkencës,
të arsimit ose të besimit. Mirëpo, edhe për
këtë veprim stabilizues, kërkohet që intelegjencia
të ejtë e motivuar, pra të ketë një ofertë
serioze. Ndërsa, në Kosovë nuk është vu
re një gjë e tillë. UNMIK-u për pesë vjet
ka krijuar iluzionin se mud të mëbshtetet te e ashtuquajtura
shoqëri civile, duke e financuar me para të majme dhe
duke u mbështetur në servilizmin e saj. Ndërsa, institucionet
e Kosovës, kanë financuar ose financojnë intelegjencinë
sipas preferencave partiake.
Një shembull se nuk po mësohet nga ngjarjet tronditëse
të marsit, është mediatizimi i inferioritit të
themelatave të larta të dijes. Ta zëmë, këto
ditë udhëheqja e Akademisë së Shkencave dhe
të Arteve të Kosovës, po i kalon në pritje të
zyrtarëve të lartë, të cilët japin premtime
se do të ndihmojnë ndërtimin e një godine për
Akademinë. Vetë fakti që Akademia edhe tash pesë
vite është pa godinë, është tregues i shkallës
së kujdesit ndaj saj. E prej këndej edhe i mungesës
së autoritettit të Akademisë në jetën shoqërore
të vendit.
Fotografitë e përbashkëta të akademikëve
me ministra e me komunarë, nuk janë menduar si raste që
të rrisin autoritetin e kësaj themelate të lartë
të dijes, po që të gjenerojnë autoritetin e
cënuar të atyre që shkojnë atje për t’u
fotografuar.
Ndërsa, lënia e intelegjencies në pozitë të
vështirë, ka qenë njëri nga lëshimet e
të mëdha të administratës së pasluftës.
Tek intelegjencia, administrata ka mundur të gjejë një
aleatë, që do të luante rol stabilizues në shoqëri,
por kjo deri tash nuk ka ndodhur.
Koha e humbur nuk do të thotë se nuk duhet të provohet
ndryshimi i kësaj gjendjeje tash e në të ardhmen.
Është e pritshme që Kosova të përjetojë
faza të vështira të ndërtimit të vet të
përgjithshëm politik e social, prandaj, kontributi i intelegjencis
është e pashmangshëm. Por se a do të jetë
ky kontribut për projektet jashtëistitucionale ose për
ato ndërtimit të qëndrueshëëm institucional
e demokratik të Kosovës, nuk varet vetëm prej saj.
Varet edhe nga oferta që do t’i bëjnë akterët
kryesorë të jetës politike e shoqërore. Por,
në rend të parë, varet nga adminstrata. Nëse
ajo e lë edhe më tutje që të mbahet për
shkopin e lypësit, atëherë ka rrezik se mund të
ndodh mercenarizimi i saj, në projekte radikalizuese.
|
