15.01.04
Ana tjetër e medaljes

Deklarata e Hari Holkerit për natyrën klanore të politikës kosovare, duket se ka nxitur edhe një debat tjetër, atë të financimit të partive politike. Nga ajo që u tha deri tash, duket se edhe në këtë fushë të ndieshme manifestohet po e njëjta gjë: prirja klanore dhe dominimi i interesave partiake mbi interesat e përgjithshme të qytetarëve të Kosovës.

Deklarata e Përfaqësuesit Special, Hari Holkeri, se në Kosovë bëhet politikë e qarshisë, ka prekur në plagën e ndieshme të kulturës politike që ekziston në këtë vend. Kjo deklaratë e Përfaqësuesit Special, tregon se ai tashmë e njeh natyrën e politikës kosovare edhe në pjesën e saj “të rezervuar” për vendësit. Nga ana tjetër, kjo lë të kuptohet se Holkeri është i disponuar që të ballafaqohet edhe me aspektet negative të mendësisë politike kosovare, sado të ndieshme që të jenë.

Për qytetarët e Kosovës kjo natyrë e politikës kosovare është shumë e njohur. Këtë prirje ata e kanë parë në këto vitet e konstitutimit të administratës dhe të pushtetit lokal nëpër komuna. Në shumë raste zgjedhjet e zyrtarëve nëpër drejtori e në administratë, janë bërë mbi kriteret e lidhjeve familjare dhe klanore. Po ato kritere kanë mbizotëruar edhe në zgjedhjen e njerëzve nëpër shumë ministri dhe përgjithësisht në administratën qendrore. Sot është bërë proverb thënia se prej nga është ministri, prej asaj ane do të jenë edhe sekretarët, edhe zëdhënësit, edhe këshilltarët edhe arkatarët.

Mediat shpesh kanë adresuar këso lidhjesh farefisnore, në raste të zgjedhjeve joadekuate të kuadrove ose të abuzimit me tenderë. Por, zbulimi i këtyre lidhjeve nga mediat, ka mbetur vetëm si tentativë për vetëdijësimin e opinionit publik për natyrën nepotiste të politikës kosovare.

Kultura politike që anon drejt mbylljes në grupe të ngushta të interesit, të cilat janë të lidhura me lidhje familjare ose klanore dhe e shumta partiake, ka traditë në vetë strukturat sociale të shoqërisë kosovare. Kjo shoqëri ka mbetur e mbyllur në korniza fisnore dhe klanore, për shkak të jetës së gjatë nën sisteme totalitare dhe në robëri ngulfatëse. Për pasojë, nuk ka qenë e mundshme të zhvillohet një shoqëri e tipit të hapur, ku institucionet e qeverisjes janë të detyruara të jenë transparente para zgjedhësve të vet. Poashtu nuk ka qenë e mundshme të krijohet një opinion publik me vetëdije të lartë qytetare, i cili di të organizohet dhe të mbrojë interesat e veta kundruall veprimeve eventuale abuzive të politikës dhe të admninistratës.

Qyetetari mesatar i Kosëvs as nuk e ka idenë e qartë për rolin e tij të mundshëm në kontrollin e pushtetit. Bindja e tij është se roli i tij mbaron po atë ditë kur ai e hedh votën e tij në kutinë e votimit.

Në një ambient të tillë, ku edhe organizimi i partive politike në bazë, shpesh herë është mbi kritere farefisnore, të lagjeve ose të fshatrave, politikanët ndihen më të relaksuar në veprimet e tyre abuzive. Shumë prej tyre, të ashtuquajturat bastione partiake, në fakt i konsiderojnë si feude të vetat, ku imponojnë vullnetin e vet, që nga zgjedhja e kuadrove lojale e deri te dhënia e tenderëve.

Megjithëse në rastin e Kosovës, kjo është një llogari e gabueshme, për faktin se këtu pushteti real është në duart e administratës civile ndërkombëtare, e cila si koncept dhe si organizim, është krejt e kundërta e organizimit të mbyllur klanor. Kjo administratë do të duhej të shërbente si model, në aspektin e natyrës plurale dhe madje heterogjene të saj. Ajo që është e veçantë në këtë tregim, ka të bëjë me faktin se kjo administratë, ka mundësi që të çdo moment të ngre procese hetimore ndaj kujtdo që dyshohet për abuzime. Fakti që administrata civile deri tash ka treguar tolerancë të dukshme ndaj kësaj dukurie të politikës vendore, nuk do të thotë se ajo nuk mund të reagojë një ditë dhe në një moment të përshtatshëm.

Deklarata e Hari Holkerit për natyrën klanore të politikës kosovare, duket se ka nxitur edhe një debat tjetër, atë të financimit të partive politike. Nga ajo që u tha deri tash, duket se edhe në këtë fushë të ndieshme manifestohet po e njëjta gjë: prirja klanore dhe dominimi i interesave partiake mbi interesat e përgjithshme të qytetarëve të Kosovës.

Paralajmërimi publik i një zyrtari të UNMIK-ut se do të zhvillohen hetime në këtë plan, gjithsesi paralajmëron zhvillime interesante, të cilat mund të dëshmojnë se deklarata e Holkerit nuk ka qenë e rastësishme, po si hapje e një procesi që do të mund të emërtohej si procesi i deklanizimit e mbase edhe i duarve të pastra në politikë.

15 janar 2004