NACIONALIZMIT SERB I DUHET TERAPI MË EFIKASE

Afera e madhe e shitjes së armëve Irakut, nga ana e Republika Sërpskës, përmes Jugosllavisë (Serbisë) e riktheu në skenën e politikës botërore temën mbi arrogancën dhe megallomaninë e nacionalizmit serb, i cili edhe më tutje vazhdon të sfidojë rendin ndërkombëtar. Thyerja e embargos së vendosur nga Këshillii Sigurimit, nga ana e Banjallukës dhe e Beogradit, është vazhdimësi e asaj politike arrogante dhe megallomane serbe, e cila preferon aleanca e bashkëpunim me regjimet më kriminale në botë, sikundër janë regjimi i Lukashenkos, i Sadam Husejnit e i Moamer Gadafit.

Një shtet i disejnuar për të qenë destabilizues

Vazhdimi i furnizimit me armë për regjimin e Sadam Husejnit, në kohën kur Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe komunitetit ndërkombëtar i kanë intensifikuar presionet mbi regjimin e Bagdadit, që të respektojë rezolutat e Këshillit të Sigurtimit për inspektimin e armëve, tregon se Beogradi dhe filialat e tij, ende mbeten prodhues i krizave dhe i destabilizimit të rendit botëror si në dhjetëvjetëshin e kaluar. Në këtë kontekst duhet shikuar edhe mosbashkëpunimi me Tribunalin e Hagës, për çka u ankua Karla Del Ponte dhe për çka tashmë ankesa është depozituar edhe në Këshillin e Sigurimit.
Mbajtja në krye të shtetit serb e të akuzuarit për krime lufte, Millan Mullutinoviqit, dhe mbajtja në Serbi e kriminelit mostruoz Ratko Mlladiq, dhe e të akuzuarve të tjerë, është një tjetër dëshmi e fortë e vazhdimit të asaj politike arrogante dhe destabilizues serbe.
E tëra kjo tregon se Beogradi në fakt ende nuk ka hequr dorë nga projekti i Serbisë së Madhe, e cila do të ishte xhandar në Ballkan dhe si e atillë do të sillej me arrogancë ndaj obligimeve ndërkombëtare, si në të kaluarën, kur shfrytëzimi i kontradiktave të Fuqive të Mëdha, dhe mosrespektimi i obligimeve dhe i marrëveshjeve ndërkombëtare, ka qenë bazë e politikave serbe.
Kjo strategji shtetërore serbe e mosrespektimit të obligimeve dhe të marëveshjeve, e përforcuar nga ideologjia nacionalsocialiste në dhjetëvjetëshin e kaluar, ishte me rol përcaktues edhe në shpërbërjen e ish-Jugosllavisë së AVNOJ-it. Edhe kësaj here nacionalizmi serbomadh u përpoq të shfrytëzonte kontradiktat e Perëndimit me ish Bashkimin Sovjetik dhe në këtë hapësirë të krijonte Serbinë e Madhe. Ardhja e Gorbaçovit në Beograd në vitin 1990 dhe inkurajimi prej tij i politikës së Millosheviqit dhe i establishmentit ushtarak serb të komanduar nga Kadijeviqi e Axhiqi, ishte sinjal i mjaftueshëm për të filluar sulmi i sinkronizuar propagandistik, politik dhe ushtarak kundër Sllovenisë, Kroacisë dhe Kosovës, në të cilat manifestoheshin prirje indipendentiste dhe properëndimore. Qëllimi themelor rus në rastin e përkrahjes së atëhershme për kursin nacionalist të Millosheviqit, duket të kenë qenë që të frikësohej Perëndimi nga krizat, që do të prodhoheshin në rast të shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik. Mirëpo, politika nacionaliste serbe, duke qenë e verbër nga apetitet e shfrenuara nacionaliste, nuk arriti të lexonte as kalkulimet ruse dhe as rreziqet që e prisnin projektin e Serbisë së Madhe, pas zhvillimeve dramatike në vetë Bashkimin Sovjetik, me rënien e komunizmit, me shpërbërjen e BRSS dhe të Paktit të Varshavës, si dhe me Bashkimin e Gjermanisë. Ka mbetur i njohur si rast i papresedecë përkrahja e hapët dhe e flakët e regjimit të Milloshevqit ( me gojën e Mihajllo Markoviqit) për puçin ushtarak kundër Gorbaçovit në vitin 1991, kur ishte e qartë se ky i fundit kishte tradhtuar politikën tradicionale pansllaviste ruse dhe kishte marrë pakthyeshëm një kurs reformist.
Edhe në rastin e furnizimit me armë për Irakun Jugosllavia (në fakt Serbia) i ka mbetur besnike strategjisë së vet tradicionale të shfrytëzimit të kontadiktave ndërmjet palëve. Nuk ka si kuptohet ndryshe tërë ajo arrogancë e politikës shtetërore, e cila shkel mbi rezolutat e Këshillit të Sigurimit dhe mbi kërkesat decidive amerikane, që të izolohet regjimi kriminal i Sadam Husejnit.

Dështimi i "transfromimit të kundërshtarit"

Por, përveç kësaj prirjeje tradicionale serbe, për veprimin më të ri arrogant të Jugoslavisë( Serbisë), ka edhe një shkak të fortë në vetë realpolitikën aktuale perëndimore,.
Qasja e Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe e aleatëve të saj ndaj nacionalizmit agresiv serbomadh, që nga viti 1989 ( Gazimestani) e këndej, ka qenë e bazuar në doktrinën e "transformimit të kundërshtarit". Pra, janë bërë përpjekje të gjata që Millosheviqi i keq, i cili ishte kundërshtar i rendit të ri botëror dhe kundërshtar i ligjit ndërkombëtar, të shndërrohej në një "Millosheviq të mirë", me anën e negociatave, me anën e preferencave financiare dhe me anën e konferencave ndërkombëtare. Përligjja e gjenocidit serb në Bosnjë e Hercegovinë, me krijimin e Republika Srpskës, në Konferencën e Dejtonit në vitin 1995, esencialisht është brenda kësaj doktrine. Përmbushja e kërkesave territoriale serbe në truallin e Bosnjë e Hercegovinës, bëri që nacionalizmi agresiv serb të përsëriste të njëjtën politikë spastrimi etnik e gjenocidi edhe në Kosovë. Konferenca e Rambujëse sërish ishte një projekt për "transformimin e kundërshtarit" në një partner të mirë. Por, egërsia e Millosheviqit kishte arritur përmasa çmendurie, sigurisht edhe me sigurinë që i jipte politika ruse dhe disa segmente të politikave në disa shteteve perëndimore, si Franca e Greqia. Kur ndodhi spastrimni etnik dhe gjenocidi në mars-prill 1999, Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj në NATO, sërish iu qasën frenimit selektiv të agresionit serbomadh, që rezultoi me rezolutën 11244 të Këshillit të Sigurimit dhe me Marrëveshjen Tekniko-Ushtarake të Kumanovës. Meqë kundërshtari nuk u transormua kurrsesi në një "Millosheviq të mirë" ai u akuzua për krime lufte dhe u dërgua në Hagë, ku po gjykohet tani edhe për krimet e komanduara në Kroaci dhe në Bosnjë e Hervegovinë, të cilat faktikisht me Marrëveshjen e Dejtonit i qenë falur.
Pas rrëzimit të Millosheviqit, Shtetet e Bashkuara me aleatët e saj dhe mbarë komuniteti ndërkombëtar, i intensifikuan përpjekjet për "transformimin e kundërshtarit", me anën e privilegjeve të panumërta për Jugosllavinë (Serbinë). Pranimi në OKB, në OSBE dhe në institucionet financiare ndërkombëtare, u bë me procedura të përshpejtuara dhe me arsyetimein se kjo bëhej për të nxitur demokratizimin dhe integrimin në strukturat europiane. Mirëpo, rritja enorme e popullaritetit të Sheshelit dhe të esktremistëve të tjerë serbë në zgjedhjet presidenciale të Serbisë në tetor 2002, tregon se këto janë përpjekje të pasuksesshme. Dhe veçmas afera më e re e zbuluar e shitjes së armëve Irakut, është dëshmia më e fortë se në sjelljen politike e shtetërore serbe, nuk kanë ndodhur ndryshime esenciale pozitive. Prirja antiperëndsimore mbetet e fuqishme deri në nivel të arrogancës së hapët, dhe përkrahja për ideologjinë nacionalsocialiste mbetet në kuota të larta. Fjala vjen, do të mjaftonte një pakt ndërmjet Koshtunicës dhe Sheshelit, për të ardhur në krye të Serbisë ose vetë Shesheli, ose ndonjëri nga pasuesit e tij. Kjo do të thotë se Perëndimi ende nuk ka një përgjigje për gjendjen në Serbi.
Arsyeja themelore e mungesës së një përgjigjeje adekuate të Perëndimit për sjelljet e Serbisë, gjendet në faktin se krahas terapisë deri diku adekuate ushtarake kundër potencialeve ushtarake (megjithëse shitja e armëve serbe provon se as kjo nuk ka qenë plotësisht adekuate), nuk është përdorur terapi adekuate politike për frenimin e nacionalizmit serbomadh.

"Doktrina e frenimit" dhe krijimi i shteteve në dializë

"Doktrina e frenimit" të nacionalizmit militarist serbomadh në Bosnjë e Hercegovinë dhe në Kosovë, në planin politik nuk ka arritur të thyejë apetitet për Serbinë e Madhe. Slogani "Aty ku ka një varr serb, aty është Serbi", nuk është një figurë poetike, po është një projekt politik e nacional serb. Rrjedhimisht, Bosnja e Hercegovina e Dejtonit është jofunksionale, për faktin se Republika Sërpska ka mbetur shtet në shtet, me armatë dhe madje me industri të armëve, e cila mund të sfidojë edhe rezolutat e Këshillit të Sigurimit. Bosnja e Hercegovina në fakt është shtet që i ngjet njeriut që mbahet në jetë me dializë. Mjafton të largohet prezenca ndërkombëtare, civile dhe ushtarake, që Bosnja e Hercegovina të përjetojë kollaps të menjëhershëm politik dhe zhytje në kaos e luftë të re. Mbetja e saj në këtë gjendje, pra si shtet jofunksional, ku nga serbët varet fati i saj, ushqen nacionalizmin serb që të mbetet në kuotat e veta të larta të aspiratave për copëtimin e Bosnjë e Hercegovinës, gjë që e konfirmoi edhe Vojisllav Koshtunica në fushatën elektorale për president të Serbisë.
"Doktrina e frenimit" të nacionalizmit serb, nuk ka bërë që të tërhiqet as për një milimetër nacionalizmi serb nga synimet e veta të spastrimit entik të Kosovës dhe të rikthimit të saj në përqafiminn e hekurt sdhtetëror serb. Fitorja enorme e Sheshelit si kandidat për president të Serbisë në mesin e votuesve serbë të Kosovës, është shenjë e qartë se çfarë potencialesh të konfliktit ka nacionalizmi serb në Kosovë. Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit si një manifest i kompiluar i doktrinës së frenimit, siguron mbajtjen në gjendje mobile të nacionalizmit agresiv serbomadh në drejtim të Kosovës. Dhe vetëm prezenca e fuqishme ushtarake e civile ndërkombëtare e siguron paqen aktuale, e cila do të rezikohej në çastin kur do të jipen shenja të tërheqjes eventuale të bashkësisë ndërkombëtare nga Kosova. Pra, edhe Kosova, njësoj si Bosnjë e Hercegovina, e ka statusin e ngjashëm me të një njeriu me dializë.
Duke mbetur i inkurajuar për restaurim të idesë se vet shtetomadhe, në rastin e afreës së arnmëve dërguarv Irakut u pa se nacionalizmi serb ka ruajtur arrogancën edhe në nivelet e politikës ndërkombëtare.
Është e qartë se për frenimin e politikave agresive serbe duhet terapi tjetër, shumë më efikase. Denazifikimi i plotë (jo vetëm demillosheviqizimi e desheshelizimi) dhe pranimi i realiteteve të reja në rajon me Kosovën si entitet i pavarur dhje me Malin e Zi europian, poashtu të pavarur, janë elementë të një terapie të vërtetë për arrogancën kronike serbe ndaj rendit ndërkombëtar. Vetëm atëherë ka gjasa për një Serbi europiane, e cila do të respektonte rregullat dhe ligjet ndërkombëtare.