MITET E REJA

Sikur të mos kishte vdekur para shumë kohësh, më 30 shtator 1955, James Dean do të ishte sot shtatëdhjetë e dy vjeq. Ndoshta do të ishte tullac, mbase me një bark të vogël dhe ca rrathë dhjami nën mjekërr.
Pastaj, pa dyshim, do ta kishte harruar krizën e adoleshencës së tij, do të ishte edhe ndoshta një trashalluk i vogël qesharak. Sidoqoftë me Porschenë e tij mbeti përgjithmonë i ri, i pavdekshëm me 24 vjet.

Fama si rrufe

Në rastin e famës së James Deanit është karakteristik fakti se ajo erdhi pak më herët, për të gjallë të tij, por u zhvillua në mënyrë të rrufeshme që të nesërmen e vdekjes së tij dhe po zgjat sot e kësaj dite. Në analet e Holivudit nuk është regjistruar asnjë fenomen i tillë që nga vdekja e Rudolf Valentinos.
Bile edhe atë që dukej se nuk ishin shumë të prekur me talentin aktoresk të James Deanit, apo që thjeshtë e kishin injoruar e qanë “Jimmyn” duke e sakralizuar përtej normales dhe reales.
As Elvis Presley, as Monroe nuk do të gëzojnë një kult kaq të fuqishëm. Në një farë mënyre gjithë bota u ndje e prekur, pjesëmarrëse, me vdekjen e papritur të James Deanit. Kush e vrau James deanin ?
Ai vetë, pa dyshim, në radhë të parë, që kapërceu limitin e shpejtësisë atë të 30 shtatorit, disa herë, dhe për herë të fundit në Cholame të Kalifornisë.
Do të kishte arritur një shpejtësi prej 160 km/h në vend se 90 sa ishte e lejuar.
Siç shënohet në Biografinë e Alexandrit “James Dean, bulevardi i ëndrrave të fundosura”, ai nuk bëri shkelje tjetër pos shpejtësisë së palejueshme-“vetura e tij kishte përparësi”.
Çmund të thuhet për makinën tjetër, Fordin që e drejtonte Donald Turnusped, një inxhinier i ri i elektroteknikës që kishte nisur kthesën në të majtë atëherë kur Dean përgatitej ta tejkalonte dhe të cilit, i ngrirë kur e kishte parë Porschenë që sulej mbi të, nuk i kishin punuar më reflekset, por kishte qëndruar në mes të rrugës, si një mur i madh i pakapërcyeshëm mbi të cilin ishte përplasur Porsche Spyder delikat.
Një Porsche kabriolet, me një karroseri alumini, një Spyder 550, i prodhuar në 90 kopje., një mrekulli estetike, reklama e të cilit thoshte se mund të frenonte në vend në hapësirën e një meteliku, gjë që nuk u provua atë ditë, sepse Dean donte të bënte një kthesë, për ta kaluar Fordin.
Donald Turnusped u shpall i pafajshëm në gjyq. Atëherë kush e vrau Deanin?
Ndoshta ai vdiq për shkak të shpejtësisë së Porschesë së tij, ngjyrë të argjendtë që e kishte quajtur The Little Bastard (Horri i Vogël).

Fëmijëria e Deanit

James Dean u lind më 8 shkurt 1931 në Marion të Indianës nga Milred Marie Ëilson dhe Ëinton Dean. Ai nuk u përfill shumë nga babit i tij, Ëintoni, që se mori asnjëherë në prehër të birin. Së shpejti ata do të shpërngulen në një qytet të vogël fqi, nëdrsa më 1939, në Los Angelos.
Babai i Deanin, Ëintoni ishte laborator dhëmbëtari. Emrin e dytë të Jamesit e kishte zgjedhur e ëma, në kujtim të Lord Bayronit, poetit të madh romantik të vdekur në moshën 36 vjeçare.
Vogëlushi James Byron Dean nuk do të përjetojë kurr dashurinë e të atit.
Ndërsa e ëma Mildred që u sëmua nga kanceri, do të vdes në qershor të vitit 1940, kur Jimmy ishte vetëm 9 vjeç.
Pas vdekjes së të ëmës së Deanit, babai i tij Deanin ia fali të motrës, Hortense dhe të shoqit të saj Marcus Ëinsloë, që banonin në Fairmount.
“Flokë ngjyrë zalli, fytyrë pëllumbi, trup delikat, e gjithë kjo i jepte një pamje dhe një butësi të pafajshme që rrallë ndeshet të një djalosh…”

Miti dhe reliktet

Nuk do të flitej më tash e një kohë e gjatë për këtë djalosh të zhdukur njëzetëekatërvjeçar sikur të mos e kishte gjeniun e paqellimtë për t’u inkarnuar me rininë amerikane, atë të vështirësisë së jetës, dhe të sakralizmit të përnjëhershëm me një vdekje spektakulare, një vdekje që e kishte në rolet e tija.
Tre mijë vetë do të marrin pjesë në varrimin e tij, në kishën e vogël të Fairmountit, ku imzot De Ëeerd, përsëri ai, do të thotë fjalën funebre të ndarjes:”Fama, pasuria dhe kënaqësitë janë të rrejshme. Jimmy është në duart e një Zoti të drejtë dhe të mëshirshëm, dhe ne jemi të kënaqur që pandehim atje”
Shumë vite më vonë, shtatë mijë letra dashurie arrijnë çdo ditë në studiot Ëarner Bros në emër të Jimmy Deanit.
Fanët do të vazhdojnë jo vetëm të shkruajnë, por edhe t’u telefonojnë kanaleve tëlëvisive që të reprizojnë filmat e tij. Janë shitur foto, posterë, bluzone, revista pak a shumë fantaziste.
Njëra prej tyre që thoshte se po përcjell një mesazh të përtej varrit të Deanit u shit në 500.000 kopje.
Më fanatikët besojnë se Jimmy i tyre është i gjallë dhe se fshihet, sepse është i deformuar nga përplasaj e tij me Porschenë. Nëse edhe kjo është e vërtetë, atëherë ai duhet të jetë edhe më shumë i depresionuar.