| Violeta
Xhaferri, është artistja e njohur nga Prishtina që
vjen me ekspozitën e saj të parë vetjake në
Tiranë. Është një ekpozitë ku përfshihen
punë të periudhës 1994-2002. Përveç ekspozitës,
ajo rrëfen edhe për jetën e saj personale, lidhjen
e saj me të shoqin Arbër Xhaferrin dhe fëmijët
e saj artistë, violinistin Ilir Xhaferrin dhe vajzën që
studion regji, Vlorën
Zonja e Arbër Xhaferrit, në një ekspozitë
në Tiranë
Është gruaja e politikanit të njohur Arbër
Xhaferri. Por asaj nuk i pëlqen të bëjë një
prezantim të tillë. Parapëlqen ta njohin më
shumë si artiste.“Deri para pak vitesh Arbrin e prezantonin
si burri i Violeta Xhaferrit. Ndërsa tani pas emrit që
ai bëri në politikë, parapëlqejnë të
më prezantojnë mua si gruan e Arbër Xhaferrit”.
Kështu thotë piktorja e njohur prishtinase, Violeta Xhaferri,
e cila sapo ka ardhur në Tiranë për të hapur
ekspozitën e parë vetjake në Galerinë Kombëtare
të Arteve. Herë-herë bën shaka , duke e “kritikuar”
veten pse i la terren politikanit Arber Xhaferri për të
fituar këtë forcë, pra që njerëzit ta njohin
përmes tij. Megjithatë ajo, nuk mund ta kalojë pa
një të qeshur këtë “përplasje”
të këndshme mes saj si piktore mjaft e njohur në
Kosovë dhe në Norvegji ku po jeton aktualisht, dhe politikanit
Arbër Xhaferri.
Një vizitë në Tiranë
Është veshur me shumë shije. Flokët e dredhur,
i mban të mbledhura shkujdesur dhe shoqërohet gjithkund
nga e bija Vlora. Kësisoj Violeta Xhaferri po shijon për
pak ditë Tiranën. Ekspozita e saj e parë këtu,
është një ngasje e lindur prej kohësh, që
në verën e vitit të kaluar. “Në verë
isha këtu dhe vizitova Galerinë Kombëtare të
Arteve. Pikërisht atëherë më lindi ideja të
vij në këtë galeri me një ekspozitë vetjake”.
Kështu thotë artistja, ndërsa shton se e gjithë
ekspozita është ngritur muaj më parë në
Norvegji, dhe pikërisht e tillë, në dy cikle, ka
ardhur edhe në Tiranë. “Në fakt, ideja ka qenë
e kahmotshme. Por mua m’u desh të largohem nga Kosova,
atëherë kur sa nisën kohët e vështira aty.
U largova së bashku me fëmijët për në Norvegji,
ku ende jetoj”, – rrëfen Violeta, ndërsa shton
se pikërisht këtë ekspozitë që ka sjellë
në Tiranë e ka hapur në vitin 2002 në Norvegji.
Atje ka një studio të mahnitshme, që mund të
jetë ëndërr për të gjithë artistët
e artit pamor. “Është e ngritur pikërisht në
një vend turistik, ku ndalojnë të gjitha varkat e
turistëve, që vijnë nga vende të ndryshme të
botës. Përpara studios ku unë punoj shtrihet një
pamje magjepsëse. Atje mund të gjesh pemë nga të
gjithë vendet e botës. Mbaj mend njëherë kam
parë edhe fiq, në një pemë aty afër”.
Kështu shpjegon artistja Xhaferri, duke sjellë detaje
mbi gjithë punën e saj në atë studio.
Familja e Violetës
Fillesa e kësaj familjeje gjenden larg që në vitet
e studimeve në Beograd kur ajo u njoh për herë të
parë me Arbër Xhaferrin. Atëherë ajo ishte studente
e kostumografisë në Akademinë e Arteve Aplikative
në Beograd dhe nga njohja me Arbër Xhaferrin kujton vetëm
momentet dhe detajet që i sjellin ndërmend këtë
njohje. Më tej martesa me politikanin e ardhshëm, nuk
i kujtohet. “Ndoshta është për të qeshur
por nuk më kujtohet data e saktë e martesës sime
e as hollësi të tjera rreth saj. Për mua kurrë
nuk ka pasur rëndësi kurora martesore. Mjafton që
isha njohur me njeriun e duhur dhe kaq”,- thotë Violeta,
ndërsa rrëfen se megjithëse janë shpesh të
ndarë, në familjen e saj gjenden gjithmonë energjitë
për të qenë afër kur është e nevojshme.
“Ne nuk na mban larg vetëm hapësira mes artit dhe
politikës. Në fakt, mbi supe ne mbajmë hera herës
edhe largësinë fizike, këto vite që unë
po jetoj në Norvegji”. Kështu pohon artistja ndërsa
rrëfen se njëkohësisht gjendet larg me studime edhe
vajza e saj, Vlora, e cila studion për regji kinemaje në
Romë dhe djali i saj Iliri, violinist, që është
i martuar dhe sapo është bërë baba në Prishtinë.
E ndërsa rrëfen mbi këto largësi të përkohshme
në jetën e saj, dhe mbi ato fije që i lidhin fort,
Violeta pohon se mbi të gjitha e kupton bashkëshortin
e saj politikan, dhe ka bindje të njëjta politike me të.
“Shpesh fëmijët më ngacmojnë e më
thonë je bërë dhe ti patriote e madhe... Por unë
mendoj se për një nënë patriotizmi më i
madh është të mbrojë fëmijët e saj”,-
thotë artistja.
Piktura
Me pikturën ka 8 vjet që merret rregullisht. Në fakt
është një art që e ka dashur gjithmonë,
por puna e saj deri para disa vitesh ishte e lidhur ngushtë
me kostumografinë dhe kësisoj artistja nuk ka pasur shumë
aktivitet me pikturën. Kam punuar për shumë vite
në teatrin e Prishtinës si kostumografe”,- thotë
Violeta, duke theksuar se këtë punë e ka nisur që
në kohën pas mbarimit të studimeve.
Ajo ka realizuar kostumografitë e rreth 100 shfaqjeve teatrore
dhe për dy filma të “Kosova filmit” si “
Kur pranvera vonohet” dhe “Proka”. Po ashtu ka
realizuar edhe kostumet në filmat televizivë “Trimi”
dhe në serialin “Migjeni”. Ndërsa në
vitin 1994-1995 filloi të merrej vetëm me pikturë.
Në vitet e jetesës së saj në Norvegji ka mundur
të nxjerrë nga duart mjaft piktura goditëse. Është
shfaqur sa në një ekspozitë atje në Norvegji,
në Prishtinë, në Beograd, e së fundi edhe në
Tiranë.
Për këtë ekspozitë thotë se është
munduar të mbledhë së bashku dy periudha të
artit të saj. “Pjesa e parë e ekspozitës përmbledh
punime nga viti 1994 deri në vitin 2000. Në këtë
pjesë, tematika që e ngërthen është e gjithë
ajo çka ndodhi në Kosovë gjatë kësaj
kohe”,- pohon artistja. “Një krijues e ndien veten
pak fajtor pse është larg asaj çka ndodh. Dhe e
gjithë kjo tek unë u kthye në një obligim, të
cilin mendoj se e kam hedhur në punët e kësaj periudhe”,-
thotë Violeta, duke theksuar se largimi i saj nga Kosdova në
atë kohë lidhej vetëm me gjendjen e pasigurt që
rendte çdo ditë e më shumë drejt familjeve
kosovare. “Ndërsa në pjesën e dytë të
ekspozitës kam përmbledhur punë të vitit 2000
deri në vitin 2002. E kam quajtur gjithë këtë
pjesë të ekspozitës “klik”. Mendoj është
e qartë, jam munduar të jap gjendjen e nderë që
na servirin mediat çdo ditë. Dhe “klik”
do të thotë klikoj, kërkoj në kanalet e shumta
televizive”,- thotë artistja, duke theksuar se është
munduar të bëjë një llojë satire me mediat,
ku njeriu është gjithmonë i bombarduar nga lajmet
që nga dhuna brutale e deri tek erotika e shfrenuar .
Çfarë është piktura e Violeta Xhaferrit?
Violeta Xhaferri ka vendosur t’i mbulojë muret e galerisë
me një satirë politike, e cila mbështetet në
një realitet të përditshëm medial që pasqyron
këtë botë të fragmentizuar dhe të ndarë.
Mediat vetë nuk janë objekt i trajtimit të saj, por
thjesht janë një motiv në krijimtarinë e saj
artistike. Pikturat me efekte fotonegativi janë të veshura
me ngjyra të ndezura që shkëlqejnë me heqje
brushe të papërfunduar, ajo arrin të kapë ritmin
dhe fërëllimën të cilat pandërprerë
na e vjedhin aftësinë për të ndërtuar një
botë si një tërësi harmonike”. Kështu
shënon në një kritikë mbi veprën e Artistes
Xhaferri, kritikja norvegjeze, Kristi Brovig.
Ajo thekson se në këto vepra, kontrastet janë të
forta. Ndërsa sytë bien ndesh diku me një reklamë
instante për higjienën trupore, pastaj me një dashuri
romantike, që përfundon me pornografi vulgare, me heronjtë
e famshëm të futbollit, refugjatë duke ikur, demonstrata
e dhunë policore, e kështu me radhë. Pastaj shfaqet
një skenë prekëse që të djeg shpirtin-
një nënë e pafuqishme vajton për të birin
e masakruar. Dasma e princit trashëgimtar i fronit dhe nusja
e tij kanë rëndësi të njëjtë sa edhe
Kullat Binjake të shkatërruara. Nuk ka pushim mes lajmeve
të mira dhe tragjedive. Është si një mallkim
i amëshueshëm, ferri i një tragjedie të hidhur,
i cili në qetësi është duke na bluar, ndërsa
në prapavijë dëgjohet një muzikë që
të gjithë neve na bën të lumtur. Ky është
një art që të miklon, është lutja jonë
e çakorduar e mbrëmjes që flet shumë më
tepër se sa një sërë analizash shkencore për
vakumin e mjerë shpirtëror, ku edhe pse të lirë
e të pasur jetojmë gati të gjithë ne”.
Kjo është nëj analizë e shkurtër mbi disa
nga punimet e Violeta Xhaferrit nga kritikja e artit, norvegjezja
Kristi Brovig, e cila thekson se i duhet dhënë një
duartrokitje me doemos kësaj gruaje artiste, “e cila
vjen nga jashtë dhe merr guximin t’i vërë në
spikamë normat tona se ç’është art i
mirë. Me temat e përditshme me të cilat ajo merret:
pra ngjyrat sugjestive dhe lëvizjet e ashpra të brushës
së saj, ajo ka vendosur të marrë një qëndrim
kritik ndaj civilizimit dhe mediave”.
|
