www.agimi.com - Lidhja e Prizrenit

EKSPOZITA KOMBËTARE E ARTEVE FIGURATIVE 1/16

EKSKLUZIVE:

KUSHTUAR 125-VJETORIT TË LIDHJES SHQIPTARE TË PRIZRENIT

Përgatitën:

Valentin Batalaku
Agim Mustafa

Lidhja Shqiptare e themeluar në Prizren më 1878, njëqindvjetori i së cilës u kremtua para 25 viteve, u bë burim frymëzimi për artistët tanë, të cilët krijuan një radhë veprash të bukura kushtuar asaj dhe në përgjithësi luftës së popullit tonë për çlirim e bashkim kombëtar.

Nga strukturat e atehërshme shoviniste serbo-malazeze të Prizrenit dhe disa hyzmeqarëve vendas prezentimi i katalogut në lidhje me ekspoziten kombëtare të arteve figurative kushtuar 100 vjetorit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit ka qenë e ndaluar dhe gati tërë tirazhi i shtypur nga Shtëpia botuese "8 Nëntori" Tiranë është konfiskuar dhe shkatrruar nga këto struktura të përmendura.Por, falë guximit, gjindshmërisë dhe kujdesit të disa atdhetarëve prizrenas,duke përfshirë edhe z.Parim Kosovën- përgjegjësin e kompleksit të Muzeut të Lidhjes së Prizrenit, një pjesë e vogël e tirazhit është fshehur dhe ruajtur deri më sot.

Prandaj,me iniciativën e anëtarëve të stafit redaktues të faqes www.agimi.com dhe me rastin e kremtimit të 125 vjetorit të LIDHJES SHQIPTARE TË PRIZRENIT,për herë të parë katalogu i ndaluar po iu prezentohet bashkëkombasve tanë kudo që janë në botë.

Lidhja Shqiptare e Prizrenit u formua si një organizatë politike dhe ushtarake mbarëshqiptare. Në kushtet e acarimit të krizës lindore, kur fuqitë e mëdha imperialiste dhe shtetet shoviniste fqinje kërcënonin rëndë tërësinë territoriale te Atdheut, ndërsa Perandoria Osmane vazhdonte t'ua mohonte shqiptarëve edhe të drejtat më elementare, ajo mori në dorë fatet e kombit, u vu në krye te lëvizjes së gjerë popullore dhe luftoi me armë e me penë për të mbrojtur paprekshmerinë dhe tërësinë e trojeve shqiptare, për t'i bashkuar ato në një shtet të lirë kombëtar shqiptar. Lufta e Lidhjes së Prizrenit për çlirim e bashkim kombëtar ishte një sfidë e pashembullt që u bëhej imperialistëve dhe shovinistëve. Edhe pse vetëm, populli shqiptar u ngrit me guxim kundër "të fuqishmëve", i frymëzuar nga një patriotizëm i flaktë, i vendosur të bëjë çdo sakrificë për të mos lejuar që të drejtat e kombit shqiptar të merren nëpër këmbë nga kushdo qoftë. Lufta heroike e Lidhjes së Prizrenit la mbresa të thella në ngjarjet e mëvonshme dhe u bë një shembull frymëzimi për brezat qe e vazhduan luftën derisa u fitua pavarësia më 1912.

Kjo energji optimiste, ky vullnet i hekurt, ky karakter trimëror dhe heroizëm revolucionar evokohet në një radhë veprash kushtuar 125-vjetorit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit. Subjektet e tablove, të skulpturave, fletëve grafike e punimeve të aplikuara përfshijnë një diapazon më te gjerë, që shtrihet nga periudha para Lidhjes, gjer te shpallja e pavarësisë. Kompozime të gjera, tablo përfytyrimesh masive e në frymë epike heroike pasqyrojnë ngjarje te mëdha te viteve te Lidhjes Shqiptare të Prizrenit. Ato gjallërohen përmes një shorehjeje të zhdërvjellët artistike, koloriti të gjallë e shpesh me kontraste, përmes zgjidhjesh të larmishme kompozicionale në stilin e individualitetin e çdo autori.Në ekspozitë vëmë re të dalin edhe portrete të skalitura në mënyrë të dukshme të udhëheqësve e të luftëtarëve të shquar popullorë. Tablotë na krijojnë epokën e Lidhjes kur populli ynë luftoi me guxim për çlirim e bashkim kombëtar.

Në këtë ekspozitë, epoka e Skënderbeut vjen si jehonë e gjallë e heroizmit dhe e lavdisë së popullit shqiptar në luftë kunder dyndjes osmane. Ajo pasqyrohet në tablo ngjarjesh historike dhe monumentale. Por figura e Skënderbeut ka qenë burim i madh frymëzimi gjatë lëvizjeve të Rilindjes Kombëtare dhe portreti i tij, që simbolizon lirine dhe bashkimin e popullit shqiptar në luftë kundër pushtuesve të huaj, shfaqet kudo në disa nga veprat e në mes të skenave të përfytyruara. Tablo të tjera janë ndalur në epokat e mëvonshme të pushtimit osman, në pamje të larmishme plot karaktere e kolorit kombëtar, të kryengritjeve popullore, që nuk patën reshtur njëra pas tjetrës e që përgatitën 1878-n.

Tablotë dhe statujat që zënë fill nga subjekte e motive të epokave të mëvonshme të Rilindjes Kombëtare janë gjithashtu të karakterit dramatik e epik, pasqyrime dinamike e me vërtetësi jetësore të lëvizjeve të gjera të popullit në luftë për çlirim nga zgjedha osmane, të frymës entuziaste te shpalljes së pavarësisë më 1912. Luftëtarët trima, veshjet shumëngjyrëshe, ambientet kombëtare shqiptare i gjejmë në tablotë në të cilat pasqyrohet pjesëmarrja e popullit në përpjekjet dhe në luftërat për liri e pavarësi, për idealet e Rilindjes Kombëtare. Krenaria, guximi dhe fisnikëria e shqiptarit mishëron në një radhë statujash të bukura realizuar me një plastikë dinamike e silueta ekspresive të luftëtarëve të Lidhjes si dhe të periudhave të tjera.

Gjejmë në këtë elspozitë portrete dhe buste të figurave të shquara historike të luftëtarëve popullorë, të udhëheqësve politikë dhe ideologëve e mendimtarëve të shquar shqiptarë gjatë gjithë epokës së Rilindjes Kombëtare.

Në kompozime ngjyrash të gjalla me kontrast, në portrete të ngrohta e me botë të pasur, në buste të skalitura thellë, monumentale e disa herë legjendare, evokohet fizionomia e trimërisë, zgjuarsisë, nderit dhe idealeve të larta të Udhëheqësve të tillë politikë si Pashko Vasa e Abdyl Frasheri, të dijetarëve e ideologëve të tillë të ndritur të çështjes shqiptare si Sami Frashëri e Hasan Tahsini, të udhëheqësve të luftërave popullore si Sulejman Vokshi, Isa Boletini e Çerçiz Topulli, të trimave guximtarë e të paepur si Ramadan Zaskoci, Mic Sokoli e Sef Kosharja, të grave trime e të degjuara si Bubulina e Tringa, të artistëve, poetëve e mendimtarëve të shquar shqiptarë si Onufri, Naim Frashëri e Fan Noli e shumë të tjerë.

Veprat e të gjitha llojeve e gjinive, si në pikturë e skulpturë ashtu edhe në seritë grafike, përmbajnë idetë e heroizmit, të qëndresës së pathyeshme, të idealeve të larta të atdhedashurisë e të përparimit. Këto ide i gjejmë edhe në punimet e arteve të aplikuara. Heroizmi dhe lavdia në shekujt e kaluar të popullit shqiptar evokohet edhe në pejsazhe me motive historike epike dhe lirike.

Ngjarjet dhe figurat e pasqyruara në këtë ekspozitë janë interpretuar në prirjen e zhvillimit të tyre historik, me vështrimin në të ardhmen,ku më në fund,siç na është e njohur, edhe Lufta Çlirimtare e Popullit të Kosovës së bashku me UÇK-në e vërtetuan një gjë të tillë.Tablotë, skulpturat, fletët grafike janë një evokim emocional disa herë edhe patetik i bukurisë, i madhështisë me romantizëm dhe me frymë atdhetare i ngjarjeve historike dhe i protagonistëve të tyre, i atyre aspiratave dhe idealeve që populli shqiptar pretendon ti realizojë në tërë hapsirën etnike

vazhdo >>>

përgaditën:

Valentin Batalaku
dhe
Agim Mustafa